Chimpansee tracking in Oeganda: waar en hoe?

Chimpansee tracking in Oeganda: waar en hoe?

Eerst hoor je ze. Een golf van hoge kreten die door het bladerdak rolt, ergens links van je, dan opeens overal. Je gids blijft staan, wijst omhoog — en daar zit hij, twintig meter boven je, kalm kauwend op een vijg.

Chimpansee tracking in Oeganda betekent: met een ranger het regenwoud in om een gewende chimpanseegroep te zoeken, en na het vinden precies één uur bij ze doorbrengen. Het kan op vier plekken in het land, met Kibale National Park als beste keuze. Hieronder lees je hoe zo’n dag verloopt, wat het kost en welke regels gelden.

Kibale National Park: de bekendste plek

Kibale National Park in het westen van Oeganda staat bekend als de primatenhoofdstad van Afrika. Het bos telt dertien primatensoorten en naar schatting vijftienhonderd chimpansees, waarvan meerdere groepen volledig aan mensen gewend zijn. Die combinatie maakt de kans op een goede waarneming hier het grootst.

Een trackingpermit voor Kibale kost ongeveer USD 250 per persoon voor internationale bezoekers, uitgegeven door de Uganda Wildlife Authority. Er zijn twee sessies per dag: één ’s ochtends en één in de middag. In het hoogseizoen — januari en februari, juni tot september en december — raken permits snel op.

Behalve chimpansees kom je in Kibale grijswangmangabeys, rode franjeapen en zwart-witte colobussen tegen, plus meer dan driehonderd vogelsoorten. Het bos zelf is bovendien een beleving: hoge stammen, gedempt licht, en overal geluid.

De habituatie-ervaring: een hele dag mee

Wie meer tijd wil, kiest in Kibale voor de Chimpanzee Habituation Experience. Je loopt dan vanaf het eerste licht mee met de onderzoekers en trackers die een groep langzaam aan menselijke aanwezigheid laten wennen. Je bent erbij als de chimpansees hun nachtnesten verlaten en blijft tot ze ’s avonds nieuwe nesten bouwen.

Deze ervaring kost rond de USD 300 en is beperkt tot een handvol deelnemers per dag. Het is zwaarder — meer uren, meer klimmen, minder zekerheid — maar je ziet gedrag dat je in één uur nooit meeneemt: ruzies, verzoeningen, jonge dieren die spelen.

Drie alternatieven

Kyambura Gorge in Queen Elizabeth National Park is een spectaculaire kloof, honderd meter diep uitgesleten in de savanne, met een strook bos op de bodem. Je daalt af in een compleet andere wereld. De chimpanseegroep is klein en geïsoleerd, waardoor de kans op een waarneming lager ligt dan in Kibale. Een permit kost hier ongeveer USD 100. Wie al in het park is voor de gamedrives, heeft er weinig extra reistijd voor nodig.

Budongo Forest ligt aan de zuidkant van Murchison Falls National Park en is een van de oudste mahoniebossen van Oost-Afrika. Het is rustiger dan Kibale, met langlopend onderzoek naar de chimpansees en goede waarnemingskansen. Reken op ongeveer USD 130 per permit.

Kalinzu Forest, vlak bij Queen Elizabeth, is de voordeligste optie. Minder bezoekers, wat ruwer georganiseerd, maar met gewende groepen en een prettige bosstemming.

Tarieven worden periodiek door de Uganda Wildlife Authority herzien, dus we controleren ze altijd bij het samenstellen van je reis.

En reis je met jongere kinderen? Dan is Ngamba Island in het Victoriameer, op een boottocht vanaf Entebbe, een alternatief. Daar leven opgevangen chimpansees die als wees zijn binnengekomen. Het is geen tracking in het wild, maar wel een waardevolle kennismaking — en er geldt geen leeftijdsgrens van twaalf jaar.

Zo verloopt een trackingdag

De ochtend begint met een briefing bij het bezoekerscentrum, rond zeven uur in Kibale. Een ranger vertelt over de regels en over het gedrag van de groep die je gaat volgen. Daarna wordt je ingedeeld in een klein groepje — maximaal zes personen — en gaat het bos in.

Trackers zijn dan al uren onderweg. Zij volgden de chimpansees vanaf hun nachtnesten en geven per radio door waar de groep zit. Het zoeken duurt gemiddeld twee tot vier uur, over paden die glibberig kunnen zijn en soms dwars door dichte begroeiing gaan.

Zodra je de groep vindt, begint het uur. En dat verloopt anders dan bij gorilla’s. Chimpansees blijven zelden zitten: ze bewegen snel over de grond en door de kruinen, roepen naar elkaar, verdwijnen en duiken twintig meter verderop weer op. Reken op nekpijn van het omhoogkijken en op fotograferen in lastig licht. De beloning is dat je een dynamische, luidruchtige samenleving ziet functioneren.

Regels in het bos

Voor de meeste safari’s volstaan stevige, gesloten wandelschoenen of sneakers die al ingelopen zijn. Je stapt vooral in en uit het voertuig, maar bij een wandelsafari of een bezoek aan een dorp is grip en bescherming welkom. Daarnaast slippers of sandalen voor rond de lodge, en op de kust weinig meer dan dat.

Nieuwe schoenen op de dag van vertrek uit de doos halen is een klassieke fout. Blaren op dag twee bederven meer dan je denkt.

Wat je beter thuislaat

Chimpansees delen bijna al hun DNA met ons, en dus ook onze ziektes. Daar zijn de regels op gebouwd:

• Minimumleeftijd twaalf jaar voor een reguliere tracking.
• Ben je verkouden of grieperig, dan mag je niet mee.
• Houd minimaal acht meter afstand — al is dat lastig als de dieren zelf dichterbij komen.
• Niet eten, roken of flitsen in de buurt van de groep.
• Imiteer hun geluiden niet: je weet niet wat je zegt.

Wanneer ga je?

De droge periodes — grofweg juni tot september en december tot februari — geven de beste paden en het makkelijkste lopen. In de natte maanden is het bos glibberiger, maar zijn er minder bezoekers en hangt er meer fruit aan de bomen, waardoor groepen soms compacter bij elkaar blijven.

Neem hoe dan ook wandelschoenen met grip, een lange broek, lange mouwen tegen bosmieren en brandnetels, een regenjas en insectenwerend middel. Handschoenen zijn geen overbodige luxe als je je aan takken vasthoudt.

Combineren met gorilla’s

De meeste reizigers doen chimpansee tracking niet los, maar als onderdeel van een rondreis. De klassieke route loopt van Murchison Falls via Kibale en Queen Elizabeth naar Bwindi Impenetrable National Park, waar de berggorilla’s leven. Twee mensapen in één reis, in twee compleet verschillende bossen — dat is waarom Oeganda voor primatenliefhebbers zo’n sterke bestemming is.

Praktisch punt: gorillapermits zijn schaarser en duurder dan chimpanseepermits. Boek die eerst en plan de chimpanseedag eromheen.

Conclusie

Chimpansee tracking in Oeganda is rauwer, sneller en onvoorspelbaarder dan gorillatracking — en juist daarom voor veel reizigers het verrassende hoogtepunt van hun reis. Kibale biedt de grootste kans op een goede waarneming, Budongo de meeste rust, Kyambura het mooiste decor.

Benieuwd hoe zo’n reis eruitziet? Bekijk ons aanbod voor een safari in Oeganda of laat ons een reis op maat samenstellen, inclusief het regelen van je permits.